News-Serwis

Inne

Wiedza dla każdego. Wikipedia kończy 15 lat

Wiedza dla każdego. Wikipedia kończy 15 lat
15 stycznia 2016
14:49

15 lat to słuszny wiek. Właśnie tyle kończy dziś Wikipedia, jeden z symboli internetu. Znana sieciowa encyklopedia to narzędzie, które w codziennej praktyce zmieniło dostęp współczesnego człowieka do informacji. A jak to wszystko się zaczęło?

Zaczęło się skromnie, ale z wielkimi ambicjami. Wikipedia powstała w 2001 roku jako projekt pomocniczy Nupedii – encyklopedii internetowej, w której hasła mogły być pisane przez każdego użytkownika sieci, ale wszystkie miały być dodatkowo weryfikowane przez sztab ekspertów. Jak nietrudno się domyślić, właśnie wieloetapowy proces redakcyjny pogrzebał przedsięwzięcie. Stało się to jednak dopiero w 2003 roku. Wikipedia, która miała proponować alternatywną i łatwiejszą możliwość dodawania artykułów do Nupedii początkowo została przez nupedystów odrzucona. Egalitaryzm wydawał im się zbyt duży, a prostota dodawania do Wikipedii nowych treści – ryzykowna.

Czas szybko zweryfikował ich początkowy osąd. Już w 2003 roku cała zawartość bardzo wolno powstającej Nupedii została włączona do Wikipedii, która około rok później miała już 161 wersji językowych, a przyrost artykułów wynosił kilkaset w ciągu doby. Dziś wielkość Wikipedii zbliża się do 40 milionów artykułów napisanych łącznie w 291 językach. Najwięcej oczywiście po angielsku – ponad 5 milionów. Nieźle jednak radzą sobie również Polacy – nasza Wikipedia zawiera obecnie ponad 1 milion i 150 tysięcy haseł, co czyni ją jedenastą pod względem wielkości Wikipedią na świecie. Ogółem dodawaniem treści do Wikipedii zajmuje się ponad 115 tysięcy użytkowników z całego globu. Dzisiejsza jubilatka zajmuje natomiast pewne miejsce w dziesiątce najczęściej odwiedzanych serwisów internetowych – co miesiąc odwiedza ją 500 milionów unikalnych użytkowników.

fot. Robertolyra/Wikimedia Commons

fot. Robertolyra/Wikimedia Commons

Życzenia można przesyłać przede wszystkim Jimmy’emu Walesowi i Larry’emu Sangerowi. To oni założyli Wikipedię w 2001 roku. Wales – ekonomista i biznesmen – i Sanger – wykładowca filozofii na Uniwersytecie w Ohio twierdzą jednak, że wszystko zawdzięczają Wardowi Cunninghamowi, czyli twórcy pierwszego w historii wiki (serwisu internetowego, który umożliwia tworzenie treści z poziomu przeglądarki internetowej). Dziś każdy widzi, jak rewolucyjny był pomysł Cunninghama. Mało kto wiedział o tym w 1994 roku, kiedy ten napisał oprogramowanie WikiWikiWeb, bez którego dziś nie byłoby nie tylko Wikipedii, ale również serwisów społecznościowych.

Wikipedia powstała w oparciu o proste zasady, które mogłyby wydawać się wręcz utopijne. Mogłyby, gdyby nie fakt, że się udało. Oczywiście Wikipedia nadal – delikatnie mówiąc – nie jest nieomylnym źródłem informacji, ale to, że jej poziom błyskawicznie rośnie – widać gołym okiem. Choć w zasobach Wikipedii zdarzają się błędy czy nadużycia, wiele artykułów to dziś po prostu bardzo dobre źródło wiedzy, zwłaszcza tzw. wiedzy ogólnej. Przekonanie o tym, że współpraca między użytkownikami będzie prowadziła do stałej poprawy jakości – Wales i Sanger podpatrzyli w światku twórców wolnego oprogramowania – okazało się słuszne.

Najbardziej znana internetowa encyklopedia pierwotnie powstała na licencji GNU. Pozwala ona na dowolną redystrybucję i nieograniczone wykorzystanie zasobów. Hasła powstałe w tamtym okresie nadal funkcjonują na tej zasadzie, jednak w 2009 roku Wikipedia przeszła na licencję CC BY-SA 3.0 opublikowaną przez Creative Commons. Ta również zakłada dowolne, także komercyjne, wykorzystanie treści wraz z możliwością jej modyfikowania, ale przy zachowaniu prawa autorskiego twórcy.

Pomnik Wikipedii w Słubicach, fot. Awersowy/Wikimedia Commons

Pomnik Wikipedii w Słubicach, fot. Awersowy/Wikimedia Commons

Główne zasady Wikipedii to obiektywność, weryfikowalność, konieczność przestrzegania praw autorskich, zachowanie ustalonej formy internetowej encyklopedii oraz brak twórczości własnej. Ostatnie kryterium wymusza na wikipedystach zamieszczanie jedynie takich informacji, które były już wcześniej opublikowane gdzieś indziej. Wikipedia nie jest miejscem, w którym teorie mogą być prezentowane po raz pierwszy. Zasada obiektywności polega natomiast na publikowaniu w serwisie różnych punktów widzenia i nie wartościowania ich przez twórców artykułów.

Dziś Wikipedia jest nie tylko popularnym źródłem informacji. Jej treść bywa używana w sądownictwie, oficjalnie powołał się na nią również między innymi kanadyjski parlament. W 2006 roku magazyn „Time” swój prestiżowy tytuł człowieka roku przyznał – brzmi to bardzo atrakcyjnie – „Tobie”. W wyjaśnieniu zbiorowego i nieco abstrakcyjnego wyróżnienia napisano, że chodzi o każdego współtwórcę Wikipedii, MySpace’a i YouTube’a. O tym, że Wikipedia stała się powszechnie dostępną częścią kultury nie trzeba nawet wspominać – w końcu dlaczego nie miałaby pojawiać się często w formie cytatu (ale również parodii) skoro jest stałą częścią życia milionów użytkowników na całym świecie.

Istnieje wiele należących do Wikimedia Foundation projektów siostrzanych Wikipedii. Pierwszym z nich był „In Memoriam: September 11 Wiki”, który miał być kompendium wiedzy o zamachach z 11 września 2001 roku. Później powstały między innymi: Wikicytaty, Wikimedia Commons (repozytorium darmowych zdjęć, obrazów i plików multimedialnych), Wikibooks, Wikiźródła czy Wikinews – platforma dziennikarstwa obywatelskiego.

W porównaniu z większością państw, bardzo dobrze radzi sobie polska edycja Wikipedii. Została ona założona już w 2001 roku przez lekarza Krzysztofa Jasiutowicza i oraz fizyka Pawła Jochyma. Początkowo chcieli oni by była ona odrębnym projektem wzorowanym na oryginale. Polska Wolna Encyklopedia Sieciowa, bo taką przydługą nazwę przedsięwzięcie nosiło w początkach istnienia, po niecałym półroczu istnienia została przyłączona do wersji międzynarodowej. Stało się tak zresztą dzięki sugestii twórców wersji anglojęzycznej.

Poza bardzo znaczącym wkładem w prace nad Wikipedią, Polacy złożyli również inicjatywie swoisty hołd. W październiku 2014 roku przy placu Frankfurckim w Słubicach stanął bowiem… pomnik Wikipedii. Ponad trzymetrowy monument przedstawia niesione przez cztery postacie logo Wikipedii (niedokończoną kulę złożoną z puzzli). Jego projektantem jest ormiański artysta Mihran Hakobyan.

Jeszcze raz zatem: wszystkiego najlepszego, Wikipedio! Życzymy świetlanej przyszłości!

rp

fot. Cary Bass-Deschenes/Flickr

Powiązane artykuły

Komentarze