News-Serwis

Inne

Czy będzie powrót do przeszłości? 55 lat temu wprowadzono 8-letnie podstawówki

Czy będzie powrót do przeszłości? 55 lat temu wprowadzono 8-letnie podstawówki
19 stycznia 2016
17:00

Ostatni uczniowie ośmioletniej podstawówki opuścili mury szkolne w roku 1999/2000. Obecnie proponuje się powrót do dawnego sytemu oświaty, który z sentymentem wspominają nauczyciele oraz dawni uczniowie. Ministerstwo Oświaty zapowiada debatę społeczną na temat przyszłej struktury szkolnej w Polsce.

20 stycznia 1961 r. PZPR przyjęła założenia do reformy szkolnictwa podstawowego i średniego. Efektem tego była uchwalona przez Sejm 16 lipca tego samego roku nowa ustawa oświatowa, która weszła w życie 21 lipca. Wprowadzona ustawa mówiła o prawie do nauki, realizowanym w szkołach i innych placówkach oświatowych. Te – miały być publiczne, bezpłatne i świeckie. Po raz pierwszy za integralny element systemu oświaty zostały uznane placówki wychowania pozalekcyjnego i pozaszkolnego.

Ośmioklasowa podstawówka stopniowo zastąpiła siedmioletnią, tworzącą, wraz z 4-letnim liceum ogólnokształcącym, 11-letni cykl kształcenia ogólnego, w którym kolejne klasy stanowiły jednolity ciąg, liczony od klasy pierwszej do jedenastej.Ośmioletnia podstawówka zapewniała jednolite wykształcenie uczniów w całym kraju. Zgodnie z ustawą, obejmowało ono „podstawy wiedzy o przyrodzie i społeczeństwie, wstępne zaznajomienie z techniką, przysposobienie do pracy i udział w życiu społecznym i kulturalnym”. Ponadto w ustawie wprowadzono zapis o świeckim charakterze szkół i innych placówek oświatowo-wychowawczych, co nie pozwalało na nauczanie w nich religii. Wskutek tego, już od września 1961 roku katecheza odbywała się w parafiach. Religia powróciła do szkół w 1990 roku. Obecnie nie jest przedmiotem obowiązkowym, uczeń może zamiast niej wybrać etykę.

Według zapisu, państwo poprzez rady narodowe, zakładało, prowadziło i utrzymywało szkoły. Pozwalało to upaństwowiać i odbierać placówki prowadzącym je innymi podmiotom, na przykład zakonom czy zgromadzeniom. Faktycznie państwo przez kilkadziesiąt lat utrzymywało monopol na podręczniki i program nauczania, mogło też centralnie sterować całym systemem oświaty. Dopiero ustawa z 1990 roku zapewniła rodzicom i młodzieży prawo wyboru szkół publicznych bądź prywatnych, prowadzonych przez stowarzyszenia i inne osoby prawne lub fizyczne. Reforma szkoły podstawowej i średniej została przeprowadzona w latach 1961-1971. W tym okresie znacznie wzrosły nakłady państwa na oświatę, ale też fundusze pochodzące ze środków społecznych. Przykładem może być słynna zbiórka pod hasłem uczczenia 1000-lecia państwa polskiego. Za uzyskane pieniądze do 1965 roku wybudowano blisko 1200 szkół, tak zwanych „tysiąclatek”, które funkcjonują do dziś.

Ustawa o rozwoju systemu oświaty i wychowania z 1961 roku przedłużała obowiązek szkolny, z 16. do 17. roku życia. Po ukończeniu 8-letniej podstawówki nie było egzaminu. Na podstawie wyników świadectwa i innych osiągnięć, uczeń mógł wybrać zasadniczą szkołę zawodową: dwu – i trzyletnią, bądź szkołę przysposobienia rolniczego lub jedną ze średnich: 4-letnie liceum ogólnokształcące lub zawodowe albo 5-letnie technikum. Szkoły średnie kończyły się maturą, która z kolei była warunkiem ubiegania się o studia. Nowo wprowadzony system funkcjonował blisko 40 lat. Ostatni absolwenci ośmioletniej podstawówki, z rocznika 1985, opuścili jej mury w roku szkolnym 1999/2000. Był to jednocześnie pierwszy rok wprowadzania w życie 6-letniej szkoły podstawowej i 3-letniego gimnazjum, które nadal obowiązują. Obecnie rząd PiS przygotowuje reformę edukacji, polegającą między innymi, na wygaszaniu gimnazjów i stopniowym powrocie do systemu 8 + 4.

IAR/ru

fot. nieznany/Wikimedia commons

Powiązane artykuły

Komentarze