News-Serwis

Kultura

Baśnie starsze niż przypuszczaliśmy

Baśnie starsze niż przypuszczaliśmy
25 stycznia 2016
16:04

Niektóre z dobrze znanych baśni, jak choćby „Piękna i Bestia”, liczą sobie już tysiące lat. Tak wynika z najnowszych badań naukowców związanych z uniwersytetami w Durham i Lizbonie.

Badacze literatury, przy użyciu środków zwykle zarezerwowanych dla biologów, dowiedli, że geneza niektórych ze znanych baśni sięga dalej niż 5000 lat wstecz. Dowiedli więc tego, co wcześniej tylko przypuszczali akademicy studiujący powiązania pomiędzy tradycyjnymi ludowymi baśniami z różnych zakątków globu. Najstarsza z wzorcowych historii pochodzi jeszcze z ery brązu. Dotąd sądzono, że powstanie tradycyjnych baśni można datować na XVI i XVII wiek.

Dr Jahmi Tehrani, antropolog związany z Uniwersytetem w Durham, powiedział, że korzenie baśni o Jasiu i magicznej fasoli sięgają 5000 lat wstecz, korzenie baśni o Pięknej i Bestii oraz o Titeliturym – 4000 lat wstecz, zaś opowieści o kowalu, który sprzedał duszę diabłu, później wykorzystanej m.in. w historii o Fauście – aż 6000 lat wstecz.

Baśń o kowalu jest znana w całym indoeuropejskim świecie, od Indii po Skandynawię. Opowieść prawdopodobnie była znana wśród ludności praindoeuropejskiej, która znała obróbkę metalu i wywodzi się od nomadycznych plemion znad północnych wybrzeży Morza Czarnego, które 5000-6000 lat temu dokonały wielkiej ekspansji terytorialnej.

Teoria o wspólnych korzeniach tej opowieści jest jednak podważana przez Johna Lindowa, badacza folkloru z Uniwersytetu Berkeley, który zauważa, że w języku praindoeuropejskim słownictwo związane z metalurgią jest bardzo ograniczone. Samo słowo „kowal” prawdopodobnie w ogóle nie istniało. Te fakty mogą wskazywać na to, że teoria o tak zaawansowanym wieku opowieści o kowalu mogłaby jednak mijać się z prawdą.

Wiele z tradycyjnych baśni zostało spisanych dopiero w XIX wieku przez takich ludzi, jak bracia Grimm. Wcześniej były one znane tylko z przekazów ustnych. Bracia Grimm wierzyli w to, że spisywane przez nich opowieści swoją genezę mają u narodzin indoeuropejskiej wspólnoty językowej. Późniejsi badacze stwierdzili jednak ostrożnie, że większość z nich prawdopodobnie została wymyślona oraz spisana w XVI i XVII wieku i dopiero od tego momentu przekazywana dalej drogą ustną. Dr Jamie Tehrani twierdzi, że niektóre z baśni są nie tylko starsze niż ich najwcześniejsze zapisy, ale również znacznie starsze niż klasyczne mitologie, takie jak grecka. Może na to wskazywać fakt, że niektóre motywy kojarzące się z badanym przez niego korpusem baśni pojawiają się również w starożytnych tekstach spisanych w Grece i Łacinie.

Wyniki badań zostały opublikowane w piśmie Royal Society Open Science, które jest poświęcone badaniu związków pomiędzy kulturami. W badaniach zostały użyte narzędzia zwykle wykorzystywane przez biologów, które pozwalają na rekonstrukcję przeszłości przy braku fizycznych dowodów.

rp

źródło: BBC

fot. Sam Howzit/Flickr

Powiązane artykuły

Komentarze