News-Serwis

Kalendarium historyczne

27.11 Kalendarium historyczne

27 listopada 2015
00:01

511 – Zmarł Chlodwig I, jeden z najsławniejszych władców merowińskich, który przyjął chrzest w 496 roku, król Franków. (ur. 466)

1095 – Podczas synodu w Clermont, we Francji, papież Urban II ogłosił rozpoczęcie przygotowań do wyprawy krzyżowej mającej na celu uwolnienie Jerozolimy spod dominacji muzułmańskiej. Pierwsza wyprawa wyruszyła w 1096 roku. 920 rocznica

1620 – Michał Piekarski, szlachcic sandomierski, został stracony za próbę zabójstwa króla Zygmunta III. Wyrok wykonano w sposób niezwykle okrutny, na szafocie obcięto mu dłonie, a ciało skazańca zostało rozerwane przez cztery konie. 15 listopada Piekarski zranił króla w głowę, mszcząc się za krzywdy osobiste. W związku z niedorzecznymi zeznaniami skazańca poddanego torturom powstało powiedzenie „plecie jak Piekarski na mękach”. (ur. 1597) 395 rocznica

1701 – Urodził się Anders Celsius, szwedzki astronom i fizyk, twórca stopniowej skali temperatur, nazwanej później jego imieniem. Autor prac z zakresu astronomii, fizyki i geofizyki. Zmarł 25 kwietnia 1744 roku.

1806 – Utworzenie Księstwa Warszawskiego przez Napoleona Bonaparte.

1815 – Car Aleksander I podpisał w Warszawie konstytucję dla Królestwa Polskiego, zgodnie z którą miało ono być na zawsze połączone z Rosją unią personalną, a królem Polski każdorazowo miał być car. Konstytucja wypełniała postanowienia kongresu wiedeńskiego. Zaliczana do najbardziej liberalnych w pokongresowej Europie. Przy jej redakcji pracował kilkuosobowy zespół, z księciem Adamem Jerzym Czartoryskim na czele. 200 rocznica

1838 – Zmarł Ludwik Osiński, krytyk literacki, tłumacz i poeta, przedstawiciel klasycyzmu postanisławowskiego, uczestnik powstania kościuszkowskiego, redaktor miesięcznika „Pamiętnik Warszawski”, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, dyrektor Teatru Narodowego w Warszawie. Pozostawił liczne przekłady z literatury francuskiej i angielskiej. Autor między innymi „Zbioru zabawek wierszem” i głośnej „Ody na cześć Kopernika”. Urodził się 24 sierpnia 1775 roku.

1845 – Urodził się Walery Przyborowski, pisarz, uczestnik i historyk Powstania Styczniowego, współpracownik „Przeglądu Tygodniowego” i „Kuriera Codziennego”. Popularność zyskał dzięki przeznaczonym dla dzieci i młodzieży powieściom historycznym, których napisał ponad 30. Chciał stworzyć cykl obejmujący całe dzieje Polski. Wydał między innymi utwory: „Bitwa pod Raszynem”, „Król Krak i królewna Wanda”, ”Namioty wezyra”, ”Szwedzi w Warszawie”. Zmarł 13 marca 1913 roku. 170 rocznica

1849 – Urodził się Józef Kotarbiński, aktor i reżyser teatralny, krytyk literacki. Dyrektor Teatru Miejskiego w Krakowie, który pod jego przewodnictwem, dzięki odpowiedniemu repertuarowi i doborem aktorom, stał się teatrem na bardzo wysokim poziomie, trwale zapisując się w dziejach polskiej sceny. Wystawił tam między innymi „Dziady” Mickiewicza i „Wesele” Wyspiańskiego. Autor albumów – „Aktorzy i aktorki”, „Ze świata ułudy” oraz „W służbie sztuki i poezji”. Zmarł 20 października 1928 roku.

1852 – Zmarła Augusta Ada King, hrabina Lovelace, angielska miłośniczka matematyki. Głównie znana z tego, że opisała mechaniczny komputer Charlesa Babbage’a, tak zwaną maszynę analityczną, która jednak nie została zbudowana. Obecnie jest uważana za pierwszego programistę. Była jedynym ślubnym dzieckiem poety lorda Byrona. Urodziła się 10 grudnia 1815 roku.

1857 – Urodził się Charles Scott Sherrington, angielski lekarz i fizjolog, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizjologii lub medycyny w 1932 roku, za odkrycie funkcji neuronów. Wprowadził pojęcie synapsy i zapoczątkował badania zjawisk na synapsach, podał klasyfikację receptorów, stworzył współczesny język neurofizjologii. Zmarł 4 marca 1952 roku.

1874 – Urodził się Chaim Weizmann, prezydent Światowej Organizacji Syjonistycznej w latach 1920 -1931 i 1935 -1946. Jeden z twórców państwa Izrael, pierwszy prezydent w latach 1949 -1952. Przyczynił się do ogłoszenia Deklaracji Balfoura, w której rząd brytyjski wyraził sympatię dla aktywności syjonistów w Palestynie. Jego bratanek Ezer Weizman, był 7. prezydentem Izraela. Zmarł 9 listopada 1952 roku.

1875 – Urodził się Władysław Orkan, właściwie Franciszek Smreczyński, pisarz, nowelista, publicysta, żołnierz Legionów Polskich. Autor utworów z życia podkarpackiej wsi: „Drzewiej”, „W Roztokach”, „Komornicy”, „Franek Rakoczy”. Współzałożyciel i pierwszy prezes Związku Podhalan. Zmarł 14 maja 1930 roku. 140 rocznica

1876 – Urodził się Viktor Kaplan, inżynier i wynalazca austriacki, konstruktor turbiny parowej. Zmarł w 1934 roku.

1879 – Urodził się Adam Wieniawski, kompozytor, pedagog i krytyk, dyrektor Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego oraz Konserwatorium Warszawskiego, współorganizator konkursów – Chopinowskiego i imienia Henryka Wieniawskiego. Autor – oper, baletów, utworów orkiestrowych, kameralnych, fortepianowych oraz pieśni. Zmarł 21 kwietnia 1950 roku.

1888 – Urodził się Witold Sławiński, botanik, autor prac z dziedziny historii botaniki i ochrony przyrody, profesor Politechniki Warszawskiej i Akademii Medycznej w Białymstoku. Autor ponad 80 publikacji naukowych. Zmarł 4 września 1962 roku.

1895 – Zmarł Aleksander Dumas, syn, francuski pisarz i dramaturg. Autor powieści – „Dama Kameliowa”, „Sprawa Clémenceau”, dramatów – „Półświatek” i „Cudzoziemka”, a także licznych felietonów oraz artykułów prasowych. Urodził się 27 lipca 1824 roku. 120 rocznica

1895 – Została ustanowiona Nagroda Nobla. W testamencie Alfred Nobel postanowił, że pieniądze, które zdobył głównie dzięki wynalezieniu dynamitu, mają zostać przeznaczone na ufundowanie nagrody, która pomoże w zachowaniu pokoju i dobrobytu na świecie. 120 rocznica

1907 – Urodził się Lyon Sprague de Camp, amerykański pisarz science fiction i fantasy, do jego najbardziej znanych powieści należą „Jankes w Rzymie”, „The Wheels of If”, „The Glory that Was”. Napisał również kilka powieści kontynuujących cykl o Conanie Barbarzyńcy Roberta Howarda. Zmarł 6 listopada 2000 roku.

1915 – Urodził się Stanisław Skalski, pilot, generał, w czasie II wojny światowej uczestniczył w bitwie o Anglię oraz służył w Afryce Północnej, dowódca Polskiego Zespołu Myśliwskiego, tak zwanego Cyrku Skalskiego. Powrócił do kraju w 1947 roku, został uwięziony i skazany na karę śmierci za szpiegostwo, potem zrehabilitowany. Autor wspomnień „Czarne krzyże nad Polską”. Zmarł 12 listopada 2004 roku. 100 rocznica

1921 – Urodził się Alexander Dubczek, czechosłowacki polityk, jeden z przywódców Praskiej Wiosny 1968. Zginął w wypadku samochodowym, 7 listopada 1992 roku.

1925 – Urodził się Derroll Adams, amerykański piosenkarz stylu folk. Zmarł 6 lutego 2000 roku. 90 rocznica

1926 – W warszawskich Łazienkach odsłonięty został pomnik Fryderyka Chopina, według projektu
Wacława Szymanowskiego. Zniszczony w czasie okupacji przez Niemców w 1940 roku, po wojnie zrekonstruowany i odsłonięty ponownie w 1958 roku.

1935 – Urodził się Adam Sławiński, kompozytor, autor: utworów orkiestrowych, kameralnych, muzyki teatralnej, telewizyjnej, rozrywkowej i filmowej. Napisał muzykę do około 40 filmów i seriali, między innymi „Chłopi”, „Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy”, „Lis Witalis”. W latach 90. był dyrektorem Programu Drugiego Polskiego Radia. 80 rocznica

1940 – Urodził się Bruce Lee, amerykański aktor, scenarzysta, reżyser i producent filmowy chińskiego pochodzenia, słynny mistrz walk wschodnich. Zagrał w filmach: „Wejście smoka”, „Gra śmierci”, „Wściekłe pięści”, „Batman”, „Za późno na rozwód”. Zmarł 20 lipca 1973 roku. 75 rocznica

1942 – W nocy z 27 na 28 listopada Niemcy rozpoczęli akcję wysiedlania ludności polskiej, pacyfikacji i kolonizacji Zamojszczyzny, uznanej za niemiecki obszar osadniczy w Generalnym Gubernatorstwie. Na wolnych ziemiach mieli osiedlić się koloniści niemieccy.

1942 – Urodził się Jimi Hendrix, właściwie James Marshall Hendrix, amerykański wokalista i gitarzysta bluesowy oraz rockowy, kompozytor, autor tekstów i producent nagrań, prekursor w wykorzystaniu nowych technik gitarowych. Jest uważany za jednego z najwybitniejszych muzyków rockowych na świecie. Magazyn „Rolling Stone” uznał go za najlepszego gitarzystę w historii. Zmarł 18 września 1970 roku.

1944 – W Wilnie zginął Teodor Bujnicki, poeta i satyryk, członek grupy poetyckiej Żagary, związany z ruchem lewicowym. W 1942 roku został skazany przez Trybunał Armii Krajowej – Wojskowy Sąd Specjalny Rzeczypospolitej Polskiej, „za współpracę ze Związkiem Sowieckim na szkodę Polski”, na karę śmierci, wykonaną w 1944 roku. Urodził się 13 grudnia 1907 roku.

1945 – Utworzono Ministerstwo Ziem Odzyskanych, którym kierował Władysław Gomułka. Istniało do 1949 roku. 70 rocznica

1953 – Urodziła się Edyta Geppert, piosenkarka. Śpiewa spokojne i nastrojowe piosenki, ale również dramatyczne, refleksyjne, liryczne i kabaretowe. Wykonawczyni przebojów: „Jaka róża, taki cierń”, „Nie, nie żałuję”, „Życie, kocham Cię nad życie”, „Szukaj mnie”. Jest jedyną polską piosenkarką, która otrzymała trzykrotnie nagrodę Grand Prix na Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu – w 1984 za utwór „Jaka róża, taki cierń”, w 1986 roku – za „Och, życie kocham cię nad życie” i w 1995 – za „Idź swoją drogą”.

1953 – Zmarł Eugene O’Neill, amerykański dramaturg, twórca nowoczesnego dramatu amerykańskiego, autor utworów: „Pożądanie w cieniu wiązów”, „Zmierzch długiego dnia”, „Poza horyzontem”. W 1936 roku otrzymał literacką Nagrodę Nobla. Urodził się 16 października 1888 roku.

1955 – Zmarł Arthur Honegger, szwajcarski kompozytor pracujący we Francji, autor oratoriów -„Król Dawid”, „Joanna d’Arc na stosie”, oper – „Antygona”, „Orlątko”, kantat, koncertów, baletów, pieśni i muzyki kameralnej. Jednym z jego najpopularniejszych utworów jest „Pacyfik 231” – muzyczne przedstawienie lokomotywy parowej. Urodził się 10 marca 1892 roku. 60 rocznica

1956 – Elżbieta Krzesińska zdobyła złoty medal na Olimpiadzie w Melbourne w skoku w dal. Krzesińska, nazywana „Złotą Elą”, jest jedną z najwybitniejszych polskich lekkoatletek. W 1994 roku wydała wspomnienia „Zamiatanie warkoczem”.

1958 – Zmarł w Bostonie Artur Rodziński, dyrygent Opery Lwowskiej oraz Opery i Filharmonii Warszawskiej, wybitny wykonawca dzieł Ryszarda Wagnera i Ryszarda Straussa, propagator polskiej muzyki w świecie. Urodził się 1 stycznia 1892 roku.

1985 – Zmarł Stanisław Ryszard Dobrowolski, poeta, prozaik, tłumacz literatury radzieckiej, działacz społeczny i kulturalny, w latach 30. redaktor miesięcznika „Nowa Kwadryga”, żołnierz Armii Krajowej i uczestnik Powstania Warszawskiego. Wydał poemat „Janosik z Tarchowej”, poezje: „Pożegnanie Termopil”, „Wiersze i poematy”, „Próby bez wartości”, „Dom i inne wiersze”, powieści – „Trudna wiosna”, „Warszawska karmaniola”, wspomnienia -„Tamte dni i lata”, „Miłe złego początki”. Autor piosenki „Warszawskie dzieci”. Urodził się 14 marca 1907 roku. 30 rocznica

1991 – Proklamowanie przez Turkmenistan niepodległości.

1992 – Zmarł Jan Legowicz, filozof, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, autor prac – „Zarys historii filozofii”, „Historia filozofii średniowiecznej Europy Zachodniej”. Urodził się 9 sierpnia 1909 roku.

1995 – Zmarł Mieczysław Klimaszewski, geograf, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, redaktor pism naukowych – „Prace Instytutu Geograficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego” i „Folia Geografica”. Autor ponad dwustu prac i rozpraw naukowych. Urodził się 26 lipca 1908 roku. 20 rocznica

1995 – Zmarł Abdon Stryszak, lekarz weterynarii, epizootiolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Autor książki „Epizootiologia ogólna”, założyciel Zrzeszenia Kaszubskiego. Mówił, pisał i czytał po kaszubsku, niemiecku oraz w kilku innych językach. Urodził się 30 grudnia 1908 roku. 20 rocznica

1999 – Zmarł Alain Peyrefitte, francuski dziennikarz, pisarz, polityk i dyplomata. Specjalista od spraw chińskich, którym poświęcił kilka książek, najbardziej znana to „Kiedy Chiny się obudzą”. Urodził się 26 sierpnia 1925 roku.

2010 – Zmarł Irvin Kershner, amerykański reżyser. Znany głównie jako reżyser obrazów: „Gwiezdne wojny. Imperium kontratakuje”, „Nigdy nie mów nigdy”, „Ostatnie kuszenie Chrystusa – Zebedeusz”. Urodził się 29 kwietnia 1923 roku. 5 rocznica

2013 – Zmarł Waldemar Świerzy, grafik, polski artysta plakatu, jeden z najbardziej i najlepiej rozpoznawanych grafików w Polsce i na świecie, współtwórca polskiej szkoły plakatu. Zajmował się też ilustracją do książek oraz scenografią. Profesor projektowania plakatu w akademiach sztuk pięknych w – Poznaniu i Warszawie. Urodził się 9 września 1931 roku.

2014 – Zmarł Stanisław Mikulski, aktor filmowy i teatralny. Od lat 60. związany z teatrami warszawskimi – Ludowym, Polskim i Narodowym. Występował również w filmie, między innymi: „Kanał”, „Ewa chce spać”, „Skąpani w ogniu”, „Sekret Enigmy”, „Miś”, „Katastrofa w Gibraltarze”. Zasłynął jako kapitan Hans Kloss w serialu telewizyjnym „Stawka większa niż życie”. (ur. 01.05.1929) 1 rocznica

Informacyjna Agencja Radiowa/K.Koziełł/dok.

Tagi
Poleć

Powiązane artykuły

Komentarze