News-Serwis

Kalendarium historyczne

04.12 Kalendarium historyczne

04 grudnia 2015
00:01

1563 – Zakończenie Soboru Trydenckiego, rozpoczętego w grudniu 1545 roku. Początek kontrreformacji w Kościele katolickim.

1642 – Zmarł Armand Jean du Plessis de Richelieu, francuski kardynał, mąż stanu. Od 1624 roku przewodniczący Rady Królewskiej i faktyczny kierownik polityki wewnętrznej i zagranicznej Francji. Był zwolennikiem rozbudowy manufaktury i handlu, mecenasem nauki i sztuki. Założył między innymi Akademię Francuską, rozbudował armię i flotę, w polityce zagranicznej wyniósł Francję do pozycji mocarstwowej. (ur. 09.09.1585)

1795 – Urodził się Thomas Carlyle, szkocki myśliciel, historyk i pisarz. Propagator i współtwórca specyficznej historiozofii zwanej heroizmem. Bardzo wpływowy w czasach wiktoriańskich. Wprowadził pojęcia „bohatera” i „kultu bohaterów” do historiozofii i etyki XIX wieku. W historii lansował tezę „kto zwycięża, ten ma słuszność”. Rozbiory Polski przedstawił jako akt „boskiej sprawiedliwości”. Zmarł 5 lutego 1881 roku. 220 rocznica

1798 – Zmarł Luigi Galvani, włoski lekarz anatom, fizjolog i fizyk. Odkrył istnienie zjawisk elektrycznych w tkankach zwierzęcych, przez co zwrócił uwagę uczonych na nową dziedzinę wiedzy, nazwaną później elektrochemią. Był odkrywcą zjawiska uzyskiwania prądu zwanego galwanicznym, wykorzystywanemu w bateriach elektrycznych i akumulatorach. (ur. 09.09.1737)

1800 – Urodził się Karol Aarestrup, duński lekarz i poeta, po śmierci uznany za jednego z największych poetów w kraju. Zmarł 21 lipca 1856 roku. 215 rocznica

1848 – Zmarł Joseph Mohr, austriacki teolog i poeta, autor słów kolędy „Stille Nacht” („Cicha Noc”), jednej z najbardziej znanych kolęd na świecie. Została przetłumaczona na ponad 300 języków, a po raz pierwszy wykonana podczas pasterki w 1818 roku w Oberndorfie pod Salzburgiem. (ur. 11.12.1792)

1866 – Urodził się Wassily Kandinsky, rosyjski malarz, grafik i teoretyk sztuki, współtwórca abstrakcjonizmu, od 1921 roku przebywający w Niemczech i we Francji. (zm. 13.12.1944)

1875 – Urodził się Rainer Maria Rilke, austriacki poeta, prekursor egzystencjalizmu, poruszający problemy metafizyczne – sens egzystencji, miłość, śmierć, cierpienie. Autor zbioru „Księga godzin”, „Poezje nowe”, „Elegie duinejskie”, „Sonety do Orfeusza”, powieści „Malte”, opowieści prozą „Pieśń o miłości i śmierci korneta Krzysztofa Rilke”. Zmarł 29 grudnia 1926 roku. 140 rocznica

1892 – Urodził się Francisco Franco Bahamonde, hiszpański generał i dyktator. Był przywódcą antyrepublikańskiego powstania w latach 1936 – 1938, regentem Królestwa Hiszpanii w latach 1947 -1975, premierem rządu, głównodowodzącym sił zbrojnych. Tytułowany Wodzem Antykomunistycznej Krucjaty. (zm. 20.11.1975)

1893 – Zmarł John Tyndall, irlandzki filozof przyrody i odkrywca zjawisk fizycznych z zakresu magnetyzmu, chemii fizycznej i bakteriologii, a także alpinista. Badał między innymi powstawanie i ruch lodowców w Alpach. Był pierwszym zdobywcą szczytu Weisshorn. Należał do Royal Society. (ur. 1820)

1901 – Urodził się Władysław Brochwicz, aktor Teatru Polskiego we Lwowie i Teatru Miejskiego w Łodzi, po wojnie – Teatru imienia Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach. Zagrał w filmach „Ostatni etap” i „Dezerter”. (zm. 08.01.1958)

1907 – Urodził się Ksawery Pruszyński, pisarz, publicysta, dyplomata, korespondent wojenny w Hiszpanii, uczestnik bitwy pod Narwikiem. Był autorem reportaży, powieści – „Droga wiodła przez Narvik”, „Margrabia Wielopolski” oraz opowiadań – „Trzynaście opowieści”, „Głowy wawelskie”, „Karabela z Meschedu”. Zginął w wypadku samochodowym, 13 czerwca 1950 roku.

1908 – Urodził się Alfred Hershey, amerykański mikrobiolog i genetyk, laureat Nagrody Nobla w 1969 roku w dziedzinie medycyny. Był współodkrywcą rekombinacji u bakteriofagów i roli DNA w ich replikacji. (zm. 22.05.1997)

1910 – Urodził się Władysław Pożaryski, geolog i mikropaleontolog, członek Polskiej Akademii Nauk. Autor około 300 prac poświęconych głównie geologii regionalnej Niżu Polskiego, w tym „Budowa geologiczna Niżu Polskiego”. Zmarł 5 marca 2008 roku. 105 rocznica

1911 – Urodził się Andrzej Szalawski, aktor teatralny, żołnierz wojny obronnej 1939 roku i oficer kontrwywiadu Związku Walki Zbrojnej. Występował w teatrach Łodzi, Warszawy i Gdańska. Zagrał w filmach: „Ziemia obiecana”, „Sprawa Gorgonowej”, „Wilcze echa”, znany przede wszystkim z roli Juranda ze Spychowa w filmie „Krzyżacy”. (zm. 11.10.1986)

1918 – Urodził się Witold Wirpsza, poeta, pisarz, tłumacz literatury niemieckiej. Był uczestnikiem kampanii wrześniowej. W czasie wojny – jeniec oflagów. Jako poeta debiutował w 1935 roku na łamach miesięcznika „Kuźnia Młodych”. Autor między innymi zbiorów poezji: „Drugi opór”, „Polemiki i pieśni”, „Sonata”, „Z mojego życia”, powieści „Traktat skłamany” i „Pomarańcze na drutach”. (zm. 16.09.1985)

1922 – Urodził się Gerard Philipe, francuski aktor teatralny i filmowy. Występował między innymi w filmach: „Fanfan Tulipan”, „Pustelnia parmeńska”, „Czerwone i czarne”, „Diabeł wcielony”, „Montparnasse 1919”, „Niebezpieczne związki”, „Życie we dwoje”; jako aktor „Théâtre National Populaire”. (zm. 25.11.1959)

1922 – Urodziła się Olga Bielska, aktorka, występowała w teatrach Łodzi, Poznania, Krakowa i Warszawy. Grała również w filmach: „Misja specjalna”, „5 dni z życia emeryta”, „Deszczowy lipiec”, „Przerwany lot”, „Bilet powrotny”. (zm. 25.07.1996)

1923 – Urodziła się Ewa Dąbrowska – Orzelska, poetka, pisarka, autorka opowiadań i dramatów, wśród nich „Ludzkie sprawy” oraz słuchowisk radiowych. (zm. 28.06.1972)

1924 – Urodził się Zdzisław Kozień, aktor teatralny i filmowy, związany z teatrami Rzeszowa i Wrocławia. Do jego najważniejszych ról teatralnych należą kreacje w „Kartotece” Różewicza oraz w „Emigrantach” i „Ambasadorze” Mrożka. Wystąpił w filmach: „Skazany”, „Sezon na bażanty”, „Popielec” oraz w serialach telewizyjnych – „Królowa Bona” i „07 zgłoś się”. (zm. 25.03.1998)

1926 – W Poznaniu odbył się inauguracyjny zjazd Obozu Wielkiej Polski, na którym ogłoszono deklarację programową. Inicjatorem powstania Obozu był Roman Dmowski.

1930 – Urodził się Leszek Bakuła, poeta i pisarz, autor tomików wierszy „Leluje” i „Połów horyzontu”, powieści: „Czarny bór”, „Biały bór”, „Wizna”. Mieszkał w Ustce, gdzie corocznie jest organizowany konkurs literacki jego imienia. Zmarł w 1997 roku. 85 rocznica

1932 – Zmarł Gustav Meyrink, austriacki pisarz, badacz fenomenów parapsychicznych, mistyk i okultysta. Był jedną z najbarwniejszych postaci niemieckojęzycznego środowiska Pragi przełomu stuleci. Kojarzony głównie z ekspresjonizmem i groteską, zwłaszcza przez powieść „Golem”, która jest zaliczana w poczet pierwszych ważnych powieści egzystencjalnych i uznawana za „biblię kabalistów”. Meyrink jest też często uważany za prekursora Kafki oraz całej literatury wizjonerskiej. (ur. 19.02.1868)

1933 – Pierwszy próbny lot samolotu polskiej konstrukcji RWD-9.

1942 – Została powołana Rada Pomocy Żydom – „Żegota”, organizacja podziemna działająca jako organ polskiego rządu na uchodźstwie. Jej zadaniem było organizowanie pomocy dla Żydów w gettach. „Żegota” działała do 1945 roku.

1949 – Urodził się Jeff Bridges, amerykański aktor i producent filmowy, czterokrotnie nominowany do nagrody Oscara. Zdobył go dopiero za pierwszoplanową rolę w filmie „Szalone serca”. Wystąpił ponadto w obrazach: „Eksplozja”, „Zachłanne miasto”, „Bez lęku”, „Ostatni seans filmowy”, „Big Lebowsky”, „Jeźdźcy Apokalipsy”, „Gwiezdny przybysz”, „Miłość ma dwie twarze”, „Prawdziwe męstwo”. Jest uważany za jednego z najlepszych współczesnych aktorów.

1963 – Urodził się Siergiej Bubka, ukraiński lekkoatleta – tyczkarz, reprezentant ZSRR, WNP i Ukrainy. W 1985 roku pierwszy na świecie pokonał w skoku o tyczce wysokość 6 metrów. Mistrz olimpijski z Seulu w 1988 roku. 35-krotny rekordzista świata.

1964 – Urodziła sie Marisa Tomei, amerykańska aktorka filmowa. Najczęściej grywa role romantyczek i marzycielek. Wystąpiła między innymi w filmach: „Tylko Ty”, ”Skryta namiętność”, „Wojenny biznes”, „Za drzwiami sypialni”, „Zapaśnik”, „Idy marcowe”. W 1993 roku zdobyła Oscara za drugoplanową rolę w filmie „Mój kuzyn Vinny”.

1975 – Zmarła Hannah Arendt, niemiecka filozof i politolog pochodzenia żydowskiego, jedna z najbardziej wpływowych myślicielek XX wieku. Stworzyła jedną z najbardziej znanych teorii totalitaryzmu. Inspirowała się filozofią starożytną i filozofią Kanta. Autorka prac z zakresu filozofii polityki oraz pism poświęconych kwestii żydowskiej. W 1951 roku ukazała się jej najważniejsza praca „Korzenie totalitaryzmu”. Inne dzieła to między innymi: „Kondycja ludzka”, „Myślenie”, „O przemocy. Nieposłuszeństwo obywatelskie”, „O rewolucji”. Od 1933 roku przebywała na emigracji, początkowo we Francji, potem w Stanach Zjednoczonych. Była profesorem uniwersytetu w Chicago i New School for Social Research w Nowym Jorku. Do 1952 roku pracowała w komisji zajmującej się ratowaniem dorobku kulturalnego Żydów europejskich. Urodziła się 14 października 1906 roku. 40 rocznica

1976 – Zmarł Benjamin Britten, brytyjski kompozytor, uznany za największego twórcę od czasów Henry’ego Purcella. Autor oper „Peter Grimes”, „Sen nocy letniej” według Szekspira, a także koncertów, utworów orkiestrowych, kameralnych, chóralnych i pieśni. (ur. 22.11.1913)

1980 – Zmarła Stanisława Walasiewiczówna, lekkoatletka. Uprawiała: biegi krótkie, skok w dal, rzut oszczepem. Złota i srebrna medalistka olimpijska, 7-krotna medalistka Światowych Igrzysk Kobiet w biegach sprinterskich. W latach 30. była najszybszą kobietą świata, między innymi w 1933 roku ustanowiła rekord świata w biegu na 60 metrów – 7,3 sekundy. Urodziła się 3 kwietnia 1911 roku. 35 rocznica

1980 – Po śmierci perkusisty Johna Bonhama, rozwiązał się zespół Led Zeppelin. Muzycy wydali wspólne krótkie oświadczenie: „Chcielibyśmy ogłosić, że strata naszego drogiego przyjaciela wraz z poczuciem wspólnoty, które było między nami, skłoniła nas do podjęcia decyzji, aby nie kontynuować dalszej działalności w dotychczasowej formie”. 35 rocznica

1988 – Zmarł Osman Achmatowicz, chemik, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Politechniki Łódzkiej, członek Polskiej Akademii Nauk. Autor prac z chemii organicznej oraz syntezy chemicznej i fitochemii. Był współtwórcą polskiej szkoły chemii organicznej. (ur. 1899)

1993 – Zmarł Frank Zappa, amerykański muzyk rockowy, jazzowy oraz kompozytor, lider zespołu „The Mothers of Invention”, czołowy awangardzista rocka. (ur. 21.12.1940)

1997 – Zespół Staromiejski Torunia został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO.

2000 – Zmarł Hans Carl Artmann, pisarz i poeta, uważany za jedną z najwybitniejszych postaci współczesnej literatury austriackiej. Autor dramatów, wierszy i scenariuszy. Laureat licznych wyróżnień, w tym Wielkiej Państwowej Nagrody Austriackiej. Urodził się 12 czerwca 1921 roku. 15 rocznica

2004 – Zmarła Li Xiuying, Chinka, jedna z nielicznych już ofiar masakry cywilnej ludności miasta Nankin w 1937 roku, walcząca o ujawnienie prawdy na temat tamtych wydarzeń. W grudniu 1937 roku miasto Nankin, ówczesna stolica władz Kuomintangu, poddało się Japończykom. Zdobywcy dokonali okrutnej masakry ludności cywilnej, w której śmierć poniosło około 300 tysięcy chińskich mieszkańców miasta. (ur. 1918)

2011 – Zmarł Adam Hanuszkiewicz, aktor i reżyser, przez wiele lat dyrektor Teatru Narodowego w Warszawie. Zasłynął z nowatorskich inscenizacji arcydzieł polskiej dramaturgii, utworów Wyspiańskiego, Słowackiego, Norwida i Mickiewicza, a także klasyków światowych, takich, jak: Szekspir, Dostojewski czy Corneille. Był również współtwórcą i autorem wielu widowisk Teatru Telewizji. Jeden z najwybitniejszych współczesnych aktorów i reżyserów. Urodził się 16 czerwca 1924 roku.

4 grudnia – W Polsce Barbórka – Dzień Górnika, Naftowca i Gazownika.

4 grudnia – w Polsce Święto Wojsk Rakietowych i Artylerii.

Informacyjna Agencja Radiowa/IAR/E.Porycka/dok.

Tagi
Poleć

Powiązane artykuły

Komentarze