News-Serwis

Kalendarium historyczne

03.12 Kalendarium historyczne

03 grudnia 2015
00:01

1596 – Urodził się Nicola Amati, włoski lutnik, jeden z czołowych przedstawicieli kremońskiej szkoły lutniczej, nauczyciel Jakoba Stainera, Andrei Guarneriego, Antonio Stradivariego, najwybitniejszy z lutniczego rodu Amatich. Zmarł 12 kwietnia 1684 roku.

1753 – Urodził się Samuel Crompton, angielski włókniarz i mechanik. W 1779 roku wynalazł maszynę do przędzenia bawełny, zwaną „Mułem Cromptona”. (zm. 26.06. 1827)

1795 – Urodził się Rowland Hill, angielski nauczyciel i urzędnik pocztowy, pomysłodawca wprowadzenia do obiegu znaczków pocztowych, które przenosiły obowiązek opłaty pocztowej na nadawcę. Ustawa dotycząca reformy pocztowej została zaaprobowana przez królową Wiktorię Hanowerską 17 lipca 1839 roku. Pierwszy w świecie znaczek pocztowy – czarna jednopensówka – pojawił się w sprzedaży 6 maja 1840 roku. Został zaprojektowany przez Rowlanda Hilla. Brytyjska reforma została przyjęta przez większość krajów świata. Zmarł 27 sierpnia 1879 roku. 220 rocznica

1800 – Bitwa pod Hohenlinden w pobliżu Monachium, w której wojska francuskie odniosły zwycięstwo nad armią austriacką. Było to podczas wojny Francji z drugą koalicją. Francuzi dowodzeni przez generała Jeana Moreau pobili armię austriacko-bawarską na czele z arcyksięciem Janem. Skutkiem tej bitwy było zmuszenie Austrii do podpisania rozejmu. 215 rocznica

1800 – Urodził się France Prešeren, słoweński twórca romantyczny, uznawany za najwybitniejszego poetę słoweńskiego. Autor hymnu Słowenii „Zdravljica”. 8 lutego, dla upamiętnienia jego śmierci, w Słowenii obchodzi się święto kultury słoweńskiej, zwane też Dniem Prešerena. Zmarł 8 lutego 1849 roku. 215 rocznica

1818 – Urodził się Max Joseph von Pettenkofer, niemiecki lekarz, chemik, profesor uniwersytetu w Monachium, twórca podstaw nowoczesnej higieny i nauki o żywieniu. Zmarł 9 lutego 1901 roku.

1823 – Zmarł Giovanni Battista Belzoni, włoski siłacz cyrkowy, podróżnik, egiptolog-amator i badacz starożytności, który zapoczątkował badania archeologiczne w „Dolinie Królów” w Egipcie. Jako pierwszy Europejczyk w czasach nowożytnych spenetrował piramidę Chefrena oraz dotarł do Oazy Baharija na Pustyni Libijskiej. Urodził się 15 listopada 1778 roku.

1853 – Urodził się Stanisław Masłowski, malarz realistyczny, autor scen rodzajowych i pejzaży. Uprawiał też akwarelę, w której wypracował własny styl. W twórczości łączył wpływy impresjonizmu i secesji z odczuciem specyfiki polskiego folkloru i krajobrazu. Namalował między innymi: „Maki”, „Malwy w ogródku”, „Kaczki nad stawem”. Zmarł 31 maja 1926 roku.

1857 – Urodził się Joseph Conrad, właściwe nazwisko Józef Konrad Korzeniowski, angielski pisarz pochodzenia polskiego, tworzący w języku angielskim, autor „Lorda Jima”, „Jądra ciemności”, „Smugi cienia” i „Nostromo”. Wszystkie jego książki oparte są na wątkach autobiograficznych, dominuje w nich problematyka psychologiczno-moralna. Twórczość Conrada doczekała się wielu adaptacji teatralnych i filmowych. Zmarł 3 sierpnia 1924 roku.

1857 – Urodził się Carl Koller, amerykański chirurg okulista, który pierwszy zastosował kokainę jako środek znieczulający i dał początek nowoczesnej anestezjologii. Zmarł 21 marca 1944 roku.

1883 – Urodził się Anton Webern, austriacki kompozytor, jedna z czołowych postaci „drugiej szkoły wiedeńskiej”. Utwory komponowane przez Webera, niekiedy bardzo krótkie, charakteryzują się przejrzystą fakturą muzyczną, skrajną geometrycznością oraz wielkim znaczeniem ciszy. Rozwinął serializm jako jedną z najważniejszych technik kompozytorskich XX wieku. Zmarł 15 września 1945 roku.

1886 – Urodził się Karl Manne Siegbahn, szwedzki fizyk, profesor uniwersytetu w Lund i Uppsali. Laureat Nagrody Nobla w 1924 roku za badania w dziedzinie spektroskopii promieniowania rentgenowskiego. Odkrył między innymi serię miękkiego promieniowania R oraz opracował metodę pomiaru długości fal promieniowania R. Zmarł 26 września 1978 roku.

1888 – Zmarł Carl Zeiss, niemiecki optyk i przedsiębiorca. W 1846 roku założył w Jenie warsztaty optyczne, specjalizujące się w budowie lup i mikroskopów. Rozwinęły się one w przedsiębiorstwo Carll Zeiss Stiftung, będące jednym z liderów na rynku optycznym. Urodził się 11 września 1816 roku.

1893 – Urodził się Adam Gruca, lekarz ortopeda, chirurg, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Akademii Medycznej, członek Polskiej Akademii Nauk, twórca największej w Polsce szkoły w zakresie nauk klinicznych zabiegowych. Opracował oryginalną metodę leczenia wrodzonego zwichnięcia stawu biodrowego i gruźlicy tego stawu za pomocą osteotomii dynamicznej. Opublikował około 170 prac naukowych. Zmarł 3 czerwca 1983 roku.

1894 – Zmarł Robert Louis Stevenson, szkocki pisarz, poeta i reportażysta podróżny, główny reprezentant neoromantyzmu w literaturze angielskiej. Sławę przyniosła mu powieść dla młodzieży „Wyspa skarbów”. Jest także autorem książek przygodowych -„Wyspa skarbów”, „Porwany za młodu”, „Doktor Jekyll i pan Hyde”, „Pan Dziedzic Ballantrae”, „Czarna strzała” oraz zbioru wierszy dla dzieci „Czarodziejski ogród wierszy”. Urodził się 13 listopada 1850 roku.

1895 – Urodził się Aleksander Hertz, socjolog, pisarz, od 1940 roku mieszkający w Stanach Zjednoczonych. Zajmował się głównie historią doktryn socjologicznych i socjologią stosunków politycznych. Autor prac „Żydzi w kulturze polskiej”, „Klasycy socjologii”, „Wyznania starego człowieka”. Zmarł 16 maja 1983 roku. 120 rocznica

1896 – Urodził się Bolesław Szabelski, kompozytor, organista, pedagog związany z Państwową Wyższą Szkołą Muzyczną w Katowicach, współtwórca śląskiej szkoły muzycznej, autor poematów symfonicznych, utworów fortepianowych, organowych oraz na chór i orkiestrę. Jego najsłynniejsze dzieło to „Improwizacje”, na chór i zespół kameralny, zostało zaprezentowane w 1959 roku na III Warszawskiej Jesieni. Zmarł 27 sierpnia 1979 roku.

1900 – Urodził się Tadeusz Olsza, śpiewak, aktor, tancerz i reżyser, w latach międzywojennych jeden z najpopularniejszych aktorów kabaretowych i rewiowych Warszawy. Występował w teatrzykach „Nietoperz”, „Qui pro quo” i „Morskie Oko”, grał w wielu filmach: „Antek policmajster”, „Jaśnie pan szofer”, „Jego wielka miłość”. Po wojnie był aktorem i reżyserem w teatrach Buffo i Syrena. Zmarł 1 czerwca 1975 roku. 115 rocznica

1900 – Urodził się Richard Kuhn, niemiecki biochemik, profesor politechniki w Zurychu. Zajmował się badaniem karotenów, enzymów i witamin, wyodrębnił witaminę A, przeprowadził syntezę witaminy B2. Laureat Nagrody Nobla w 1938 roku w dziedzinie chemii za prace nad karotenoidami i witaminami. Zmarł 1 sierpnia 1967 roku. 115 rocznica

1906 – W Warszawie utworzono Polskie Towarzystwo Krajoznawcze. Swoim zasięgiem obejmowało zabór rosyjski. Prowadziło działalność popularyzatorską, wydawniczą i turystyczną. Po I wojnie światowej i odzyskaniu niepodległości towarzystwo objęło działalnością cały kraj, reaktywowane w 1945 roku, w 1950 roku ze względów politycznych podjęło uchwałę o samorozwiązaniu się.

1907 – Urodził się Jan Grudziński, kapitan marynarki, pośmiertnie awansowany na komandora podporucznika. W latach 1928-1940 służył w Marynarce Wojennej II RP. Od 10 listopada do 13 grudnia 1938 roku dowodził okrętem pomocniczym ORP „Kujawiak”, zaś podczas II wojny światowej dowodził okrętem podwodnym ORP „Orzeł”. (zm. 1940)
1911 – Urodził się Nino Rota, włoski kompozytor muzyki filmowej, współpracował z wybitnymi reżyserami, między innymi z Federico Fellinim, komponując muzykę do jego filmów: „Na drodze”, „Osiem i pół”, „Amarcord”, „Casanova”. Dla Francisa Coppoli napisał muzykę do obrazów: „Ojciec chrzestny” – wszystkich trzech części. Zmarł 10 kwietnia 1979 roku.

1919 – Zmarł Auguste Renoir, francuski malarz i rzeźbiarz, współtwórca i jeden z głównych przedstawicieli impresjonizmu. W twórczości malarskiej koncentrował się na portretach dzieci i kobiet, aktach oraz martwych naturach. W ciągu niemal 60-letniej kariery namalował około sześciu tysięcy obrazów, wśród nich: „Wielkie kąpiące się”, „Droga wśród traw”, „Śniadanie wioślarzy”, „Huśtawka”, „Sąd Parysa”, „Kąpiące się kobiety”. Urodził się 25 lutego 1841 roku.

1928 – Powołano Morski Instytut Rybacki w Gdyni, placówkę naukową, zajmującą się zagadnieniami rybołówstwa i biologii morza. Dyrektorem został profesor Michał Siedlecki.

1930 – Urodził się Jean-Luc Godard, francuski reżyser filmowy, scenarzysta i krytyk, jeden z najbardziej wpływowych twórców francuskiej „Nowej Fali”. Był zapalonym czytelnikiem filozofii egzystencjalnej i marksistowskiej, dlatego jego filmy często odwołują się do egzystencjalizmu. Twórca obrazów: „Do utraty tchu”, „Pogarda”, „Szalony Piotruś”, „Król Lear”, „Pasja”, „Miłość i gniew”, „Na moje nieszczęście”, „Pochwała miłości”, „Nasza muzyka”. W 2002 roku w plebiscycie magazynu filmowego „Sight and Sound”, krytycy umieścili Godarda na trzecim miejscu w rankingu dziesięciu reżyserów wszech czasów. 85 rocznica

1934 – Urodziła się Elżbieta Cieślar, rzeźbiarka, projektantka przemysłowa, współzałożycielka Stowarzyszenia Projektantów Form Przemysłowych. Od 1978 roku mieszka i tworzy we Francji.

1938 – Urodził się Jerzy Górzański, poeta, prozaik, felietonista, autor słuchowisk radiowych. Związany z Orientacją Poetycką Hybrydy. Redaktor miesięczników „Nowy Wyraz” i „Literatura”. Autor tomików poezji „Próba z przestrzenią”, „Czynności”, „Młode lata bezsenności”, „To drugie światło”, satyry „Małpi zamek” i powieści „Madagaskar”. Laureat wielu nagród, między innymi Honorowego Wielkiego Splendora, przyznanego za całokształt twórczości radiowej.

1940 – Rząd polski w Londynie uzgodnił z władzami podziemnymi w kraju, że pod okupacją będzie go reprezentował jeden delegat z siedzibą w Warszawie. Stanowisko to 3 grudnia objął Cyryl Ratajski i sprawował je do odwołania w sierpniu 1942 roku. 75 rocznica

1943 – Zginął rozstrzelany przez hitlerowców, Stefan Bryła, inżynier – konstruktor, pionier spawalnictwa. Był także politykiem lwowskiej chadecji i posłem na Sejm II RP. Ceniony inżynier oraz teoretyk spawalnictwa o międzynarodowej sławie. Współpracował przy budowie wieżowców w USA, między innymi Woolworth Building w Nowym Jorku. Był projektantem konstrukcji żelbetonowych w Polsce, między innymi wieżowca Prudential, kompleksu budynków Muzeum Narodowego i Wojska Polskiego w Warszawie oraz pierwszego w Europie mostu spawanego na rzece Słudwi. Urodził się 17 sierpnia 1886 roku.

1955 – Założono Komitet Naukowy ONZ do Badań Skutków Radioaktywności – UNSCEAR. W skład Komitetu wchodzi 21 członków, od 1973 roku również Polska. Co roku odbywają się spotkania naukowców, przedstawicieli członków Komitetu i przygotowywane są raporty dla Zgromadzenia Ogólnego ONZ. 60 rocznica

1955 – Zmarł Cow Cow Davenport, amerykański wokalista, pianista i organista, jeden z twórców boogie woogie. Urodził się 23 kwietnia 1894 roku. 60 rocznica

1956 – Zmarł Aleksander Rodczenko, rosyjski malarz, architekt i rzeźbiarz, uznawany za pioniera rosyjskiego konstruktywizmu. Zajmował się również fotografią, scenografią filmową oraz sztuką użytkową. Urodził się 5 grudnia 1891 roku.

1957 – Zmarł Jakub Kania, poeta ludowy Śląska Opolskiego. Podczas I wojny światowej walczył na froncie francuskim, brał także udział w III powstaniu śląskim. Działał w Związku Polaków w Niemczech i Polsko-Katolickim Towarzystwie „Oświata”. Animator życia kulturalnego województwa opolskiego. Urodził się 11 lipca 1872 roku.

1964 – Zmarł Stefan Bartik, aktor filmowy i teatralny, występował na wielu scenach, w Rzeszowie, Krakowie, Łodzi i Tarnowie. Grał w filmach: „Szkice węglem”, „Ewa chce spać”, „Kapelusz pana Anatola”, „Żołnierz Królowej Madagaskaru”, „Cafe pod Minogą”, „Wolne miasto”. Urodził się 25 grudnia 1903 roku.

1965 – Urodziła się Katarina Witt, niemiecka łyżwiarka figurowa, reprezentująca NRD w trakcie większości kariery amatorskiej, później zjednoczone już Niemcy. Zdobywczyni 20 złotych medali, w tym olimpijskich w 1984 i 1988 roku. Aktorka, grała między innymi w filmach „Ronin” i „Carmen”. W polskiej telewizji 23 maja 2008 roku była gościem specjalnym finału 2. edycji programu „Gwiazdy tańczą na lodzie”, zasiadając w jury. 50 rocznica

1967 – Zespół pod kierunkiem doktora Christiana Bernarda przeprowadził pierwszą udaną transplantację serca ludzkiego w jednym ze szpitali w Kapsztadzie (RPA). Pacjent zmarł po 18 dniach wskutek komplikacji płucnych. Pierwszym człowiekiem, który wrócił do normalnego życia po przeszczepie był Emmanuel Vitria – po operacji w 1968 roku, żył do 1987 roku.

1968 – Zmarł Zbigniew Mitzner, dziennikarz, satyryk i publicysta. Debiutował w 1928 roku na łamach czasopisma „Robotnik”. Przed II wojną współzałożyciel wraz z Erykiem Lipińskim i redaktor tygodnika „Szpilki”. Był współautorem antologii „Satyra prawdę mówi 1918 -1939” i autorem powieści „Zenit i nadir”, będącej oskarżeniem stalinizmu, która została wydana dopiero w 2006 roku. Urodził się 14 lutego 1910 roku.

1970 – Urodziła się Katarzyna Skrzynecka, aktorka, piosenkarka, prezenterka telewizyjna, była modelka. Wystąpiła w filmach „Nocne graffiti”, „Wow”, „Podróż na wschód”, a także serialach telewizyjnych: „Na Wspólnej”, „Listy miłosne”, Czułość i kłamstwa”, „Graczykowie”, „Daleko od noszy”, „Niania”, „Komisarz Alex”. 45 rocznica

1977 – Urodził się Adam Małysz, skoczek narciarski, medalista olimpijski, czterokrotny indywidualny mistrz świata, czterokrotny zdobywca Pucharu Świata, triumfator Turnieju Czterech Skoczni, trzykrotny zwycięzca Turnieju Nordyckiego, siedemnastokrotny mistrz Polski, od 2001 roku rekordzista Polski w długości skoku narciarskiego. W 2011 roku zakończył karierę skoczka, obecnie startuje w rajdach samochodowych.

1984 – Na skutek wycieku szkodliwej substancji chemicznej w fabryce Union Carbide w Bhopalu w Indiach zginęło ponad 3 tysiące osób. Według ocen organizacji Greenpeace, w wyniku powikłań po kontakcie z uwolnioną substancją zmarło 20 tysięcy osób a 560 tysięcy zostało poszkodowanych. Katastrofa w Bhopalu jest obecnie uważana za najtragiczniejszą w skutkach awarię przemysłową.

1994 – Zginął w wypadku Tadeusz Śliwiak, poeta, tłumacz, publicysta. Autor tekstów piosenek i aktor związany z krakowską „Piwnicą pod Baranami”. Redaktor naczelny magazynu literacko-graficznego „Zebra” i „Życia Literackiego”. Współzałożyciel i członek krakowskiej grupy literackiej „Barbarus” oraz „Konfraterni Poetów”. Autor zbiorów poezji: „Drogi i ulice”, „Koń maści muzycznej”, „Dłużnicy nadziei”, „Ruchoma przystań”, „Znaki wyobraźni”, „Żywica” oraz słynnej piwnicznej pieśni „Ta nasza młodość”. Urodził się 23 stycznia 1928 roku.

2000 – Zmarła Gwendolyn Brooks, amerykańska pisarka i pierwsza czarnoskóra laureatka Nagrody Pulitzera w 1950 roku za książkę „Annie Allen”. Autorka wierszy opowiadających o życiu czarnoskórych ludzi we współczesnym świecie. Urodziła się 7 czerwca 1917 roku. 15 rocznica

2003 – Zmarł David Hemmings, angielski aktor, reżyser i producent filmowy. Grał w filmach: „Szarża lekkiej brygady”, „Barbarella”, „Gladiator”, „Ostatnia prośba”, „Alfred Wielki”, jednak największą sławę przyniosła mu rola fotografa w filmie Michelangelo Antonioniego „Powiększenie”. Urodził się 18 listopada 1941 roku.

2004 – Zmarł Marek Stachowski, kompozytor muzyki współczesnej, rektor Akademii Muzycznej w Krakowie, laureat wielu konkursów kompozytorskich, w tym Międzynarodowego Konkursu Fundacji „Gaudeamus”, Konkursu im. Artura Malawskiego, Konkursu im. Karola Szymanowskiego. Autor utworów kameralnych, na orkiestrę symfoniczną i smyczkową oraz wokalnych. Jest też twórcą dwóch oper dla dzieci. Urodził się 21 marca 1936 roku.

2004 – Zmarł Stefan Morawski, filozof, historyk estetyki, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Polskiej Akademii Nauk, redaktor naczelny czasopisma „Studia Estetyczne”. Autor prac: „Absolut i forma: studium o egzystencjalistycznej estetyce André Malraux”, „O przedmiocie i metodzie estetyki”, „Główne nurty estetyki XX wieku”.

2008 – W Oslo podpisano międzynarodową konwencję o zakazie produkcji i stosowania bomb kasetowych.

2012 – Zmarł Władysław Trebunia-Tutka, artysta plastyk, absolwent krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, nauczyciel w Technikum Tkactwa Artystycznego w Zakopanem, malarz, projektant, muzyk, członek zespołu Trebunie-Tutki. Wystąpił w filmie dokumentalnym „Halny” z 2012 roku w reżyserii Jakuba Brzosko. Urodził się 15 lutego 1942 roku.

3 grudnia – Międzynarodowy Dzień Osób Niepełnosprawnych, ogłoszony przez ONZ.

Informacyjna Agencja Radiowa/IAR/E.Porycka/dok.

Tagi
Poleć

Powiązane artykuły

Komentarze